Roma Hamamı
Roma Hamamı, kamu yapılarının kümelendiği Aşağı Şehir olarak nitelendirdiğimiz kentin batı yamacında yer almaktadır. Yapı, Ana Kent Kapısının 40 m kuzeybatısında, Nymphaion A’nın 26 m batısında, Nekropolisin güneybatısında ve Stadionun hemen doğusunda konumlanmaktadır. Hamam yaklaşık 1140 m2 alan kaplamaktadır. Kuzey-güney oryantasyonlu yapı dikdörtgen planlı olup, kısa cephesi 21,80 m ve uzun cephesi ise 60,87 m’dir. Hamam araziye göre yön bulmuş, yapı doğrudan kayalık ve sağlam bir zemine oturtulmuştur. Sillyon Hamamının mevcut plan şemasına göre sıralı beş salondan meydana geldiği anlaşılmaktadır. Ancak yeni araştırmalar ışığında yapının iki temel inşa evresi olduğu tespit edilmiştir. Hamamın ilk üç mekânı (Salon I-III) aynı ölçülerde olmasına rağmen, diğer iki mekânı (Salon IV-V) 4,25 m doğuda başlatılmıştır. Başka bir ifadeyle Salon I, II ve III (21,80 m), Salon IV ve V’e (16,55 m) göre daha uzun yerleştirilmiştir. Salonlar arasındaki bu yapısal farklılığın hamamda yapılan onarımlardan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Özellikle, ilk üç salonun duvarının yapım tekniği ile Salon IV ve V ile koridorunun inşa tekniği arasında önemli farklılıklar göze çarpmaktadır. Bununla birlikte, Salon IV’ün, Salon III ile birleştiği kısımda dikişlerin olmaması ve duvar ayrımının görülmesi bu mekanların sonradan eklendiğinin bir başka göstergesidir. Böylece ilk yapım evresinde yapının üç salonlu bir tesis olduğu, ikinci yapım evresinde ise hamama IV ve V no.lu salonlar ile koridorun eklenerek yapının daha kompleks bir tesise dönüştürüldüğü düşünülmektedir. Batı cephesinin 43,40 m uzunluğunda ve 2,65 m genişliğindeki bir koridorla çevrelendiği anlaşılmıştır. Yapının I no.lu Salonundan itibaren başlayan bu koridor, IV no.lu Salona kadar devam etmektedir. I no.lu Salonun (apodyterium) olduğu kuzey taraftan koridora, başka bir ifadeyle yapıya giriş yapılmakta ve bu koridor boyunca devam edilerek sırasıyla I, II, III ve IV no.lu salonlara ulaşılmaktadır.
Roma Hamamının güney cephesi
Sillyon’daki Roma Hamamı, dönemin geleneksel hamam mimarisini yansıtan iyi korunmuş örneklerden biridir. Çünkü, çağdaşı birçok örnekte olduğu gibi, geleneksel Roma hamam tipolojisi ve yıkanma kültürünün temel özelliklerini bünyesinde barındırmaktadır. Bununla beraber Pamphylia, Likya, Pisidia ve Dağlık Kilikia’da karşımıza çıkan asimetrik ve dönemin moda olmuş hamam mimarisinin yanında, yerel özellikleri daha çok barındıran komplike olmayan yapılara benzediği de söylenebilir. Buna göre Sillyon Roma Hamamı, belirlenen temel hamam tiplerinden biri olan “sıralı tip (Reihentyp)” hamamlar gurubu içerisinde değerlendirilebilir. Sillyon Hamamı’nın iki temel yapım evresi bulunmaktadır. İlk yapım evresinde sıralı üç salondan oluşan hamam, ikinci evrede iki salon ve koridor eklenerek kompleks bir yapıya dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm yapının temel planını değiştirmemiş sıralı düzen geliştirilerek kullanılmaya devam edilmiştir. İlk aşamada, frigidarium (apodyterium (?)), tepidarium ve caldarium’dan oluştuğunu düşündüğümüz bu tesise, sonradan IV ve V no.lu salonlar eklenerek mekanlara yeni işlevler kazandırılmıştır. Bu yeni şemada, hamamın salon dizilimi kuzeyden güneye şu şekildedir; apodyterium (I no.lu Salon), frigidarium (II no.lu Salon), tepidarium (III no.lu Salon), caldarium I (IV no.lu Salon) ve en güney uçta caldarium II (V no.lu Salon). Sillyon’daki Roma Hamamı MS II ve III. yüzyıllardaki anıtsallığa yönelik bir mimari faaliyet olarak değerlendirilmelidir. Yapı Geç Antik döneme kadar kullanımda kalmıştır.
Roma Hamamının 3 boyutlu çizimi