HEKATE ŞENLİKLERİ
Daha önceki araştırmalarda bulunan yazıtlara göre Hekate Kutsal Alanı’nda birden fazla şenliğin yapıldığı bilinmektedir. Yıllık olarak düzenli yapılan şenliklerin yanı sıra dört yılda bir düzenlenen ve daha büyük olan da vardı. MÖ 81 yılından itibaren yapılan şenlikler arasında; 4 yılda bir düzenlenen Hekatesia-Romaia ve yıllık olarak yapılan Hekatesia vardı. Ancak bunlar sadece Hekate adına yapılan festivaller değildi. Yılda bir yapılan şenliklerde, oyunlar eşliğinde birkaç gün devam eden Anahtar Taşıma töreni önemli bir yer tutuyordu. Ayrıca yılda bir kere ayın otuzuncu günü, Hekate’nin doğum günü için yapılan festival de önemliydi. Tüm bu törenlerde halka para ve yiyeceklerin dağıtılması da önemli bir yer tutuyordu. Verilen bu hediyeler nedeniyle, halkın bu törenlere ilgisinin yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Bunlara ilave gecenin karanlığında yol kavşaklarında yapılan törenler de bilinmektedir. Halka açık olan tüm törenlerin dışında tapınağın içinde yapılan bir seremoninin de varlığı buluntu ve kalıntılarla tespit edilmiştir.
Resim 1. Temsili anahtar taşıma töreni.
Anahtar taşıma şenlikleri çeşitli oyunlarla birlikte bir kaç gün sürüyordu. Bu törenler esnasında anahtar taşıyan genç kız (kleidophoros) tören alayı eşliğinde anahtarı Lagina’dan alıp Stratonikeia’ya götürüyor ve sonra Stratonikeia’dan Lagina’ya getiriyordu. Bu işlem hem yeraltı dünyasının anahtarının Hekate’nin elinde olduğunu, hem de bu dini merkezin siyasi yönetim olarak Stratonikeia’ya bağlı olduğunu gösteriyordu.
Törenler için tapınağı açmak ve kapamak anahtar taşıyıcısının göreviydi ve ancak rahibin bir yakını bu görevi alabiliyordu. Tapınağa hizmet edenler arasında, dini ayinleri yönetenler de vardı. MS 2. yüzyıldan itibaren düzenli olarak yapılan bu ayinlerin nasıl olduğu konusunda detaylı bilgiye sahip değiliz.
Her yıl belirli bir ayın otuzuncu gününde, yani dolunayda tanrıçanın doğum gününü kutlamak için yapılan törenler vardı. Bu törenlerin yılın diğer aylarında, sembolik bir şekilde tekrar kutlanmış olabileceği de düşünülmektedir.
Resim 2. Dolunayda Lagina Hekate Tapınağı.
Tapınak naosu içinde gizli dinsel törenler yapılmaktaydı. Bu törenlerin nasıl yapıldığı kesinlik kazanmamıştır. Bu gizli törenler MS 2. yüzyıldan sonra belli aralıklarla düzenlenmeye başlanmıştır. Tapınağın naosunda bir bothros çukuru tespit edilmiştir. Burası yeraltı ile ilişkilidir ve sıvı sunular için kullanılmıştır. Tapınağın naosu, sıradan insanların rahat girip çıkacakları ve törenleri rahat görecekleri bir yer değildir. Bu nedenle burada yukarıda bahsedilen gizli törenler yapılıyordu. Friz kabartmalarında tanrıçanın bothrosa sunu yaparken betimlenmesi tapınak naosundaki törenler ile ilgili olmalıdır.
Yıllık şenliklerin tamamında törene gelenlere yemek, para ve ödüller dağıtılıyordu. Bu nedenle halk bu şenlikleri dört gözle bekliyordu. Stratonikeia Meclis Binasında bulunan bir kutsal sandığın gelirleri Hekate ve Zeus arasında bölüştürülüyordu. Buradaki Hekate’nin payı doğrudan bu kutsal alana ait olmalıydı.
Kutsal alandaki seremoniler belirli bir düzen ve program dahilinde gerçekleştiriliyordu. Daha önceden belirlenen kurbanlar kesiliyor ve kurbanın en yağlı kısmı altarın ortasındaki sunu masası üzerinde yakılıyordu. Yağlı etin dumanları yükseldikçe seremoninin en önemli kutsal kısmı yerine getirilmiş oluyordu. Kesilen kurbanların etleri ise, törene katılan kişiler tarafından yeniliyordu. Kurbanların haricinde başta Hekate ve diğer tanrı ya da tanrıçalar için hediyeler de veriliyordu. Bu hediyeler kişilerin zenginliğine göre değişiyordu. Yukarıdaki törenler esnasında, zengin ve cömert kişiler halka yaptıkları para ve yiyecek yardımıyla halkın hoşgörüsünü kazanıyorlardı.
Resim 3. Hekate (Enodia).