FİZYOLOJİ ANABİLİM DALI SPOR FİZYOLOJİSİ BİLİM DALI
Egzersizin insan sağlığındaki yeri, çeşitli hastalıklardan korunma ve tedavideki rolü gün geçtikçe önem kazanmakta ve sporun “yaşam biçimi” haline getirilmesi önerilmektedir. Egzersizin neden olabileceği istenmeyen etkilerin azaltılıp, performansın ve sağlıklılık durumunun arttırılması amacıyla, son yıllarda çeşitli egzersiz tiplerinin insan vücudu üzerindeki etkilerini araştıran deneysel ve klinik araştırmalar hız kazanmış, pek çok hastalık için “egzersiz reçeteleri” oluşturulmaya başlanmıştır.
İnsan vücudunun fonksiyonel olarak egzersize nasıl cevap verdiği, akut ve kronik egzersize adaptasyonu ve bu adaptasyonun mekanizmalarının ortaya çıkarılması fizyolojinin temel konusudur. Egzersiz fizyolojisi laboratuvarlarından başlayan çalışmalar, hastaneler, iş yerleri, spor sahaları ve halka açık alanlara uzanmakta; kronik hastalıklar, yaşlılık ve çocukluk dönemleri değişiklikleri araştırılarak, egzersizin klinik uygulanmasına yönelik önemli ilerlemeler sağlanmaktadır.
Spor fizyolojisinin temel öğretilerinin kavranmış olması, antrenörlerin, teknik direktörlerin, terapistlerin, beden eğitimi uzmanlarının ve hekimlerin doğru ve yerinde mesleki uygulamalarda bulunabilmeleri için yaşamsal öneme sahiptir. Sayılan sebeplerle dünyada ve ülkemizde egzersiz fizyolojisi laboratuvarlarının sayısı giderek artmaktadır.
Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Spor Fizyolojisi Bilim Dalı; egzersiz fizyolojisi alanında ileri düzeyde eğitim-öğretim, özgün araştırma ve uygulama faaliyetleri yapmak, fiziksel bir stres türü olan egzersizin vücutta meydana getirdiği değişikliklerin uygulamalı programlar ile kavranmasını sağlamak ve yeni multidisipliner araştırma projelerinin oluşmasına zemin hazırlayarak bilime katkı sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Anabilim Dalımız Spor Fizyolojisi bilim dalının başkanlığını Prof. Dr. Melek BOR-KÜÇÜKATAY yürütmektedir. Egzersiz fizyolojisi laboratuvarlarında öğretim üyesi danışmanlığı kapsamında kişiye özel egzersiz reçeteleri hazırlanması, egzersiz danışmanlığı hizmetleri verilmektedir. Tıp Fakültesi Dönem IV Sağlıklı Yaşam ve Egzersiz Seçmeli Taskı bilim dalımız alt yapısı ve laboratuvar olanakları kullanılarak yürütülmektedir. Ek olarak, lisansüstü düzeyde multidisipliner tez ve araştırmalar yapılmakta olup, önemli düzeyde bilgi, nitelikli uluslararası yayın ve tecrübe birikimine ulaşılmıştır.
TÜBİTAK 1001 PROJESİ VE ARAŞTIRMALARIMIZ
TÜBİTAK 1001 : Proje No 124S711
Bilim Dalımızda son yıllarda yürütülen önemli projelerden bir tanesi; “Yüksek yağlı diyetle beslenen farelerde aktif fazda uygulanan zaman kısıtlı beslenme ve yüzme egzersizinin merkezi ve periferik organlarda saat genlerinin ekspresyonu, DNA metilasyonu üzerine etkilerinin ve bu süreçlerde rol oynayan fizyolojik yolakların incelenmesi” isimli TÜBİTAK 1001 projesidir.
Günümüzde sağlığın korunması, obezitenin önlenmesini amaçlayan beslenme protokollerinde alınan besinin türü ve miktarı kadar, alındığı zaman diliminin de önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple, yeni bir beslenme protokolü olarak gıda alımının canlının biyolojik olarak aktif olduğu saatlerle (insanlar için gün ışığına maruz kalınan gündüz saatleri) sınırlandığı biyolojik ritimle uyumlu zaman-kısıtlı beslenme (TRF)’ye ilgi artmıştır. Öte yandan, çağımızın önemli bir hastalığı olan obeziteye karşı diyet ve egzersiz birlikte önerilmektedir. Özellikle büyük kas gruplarının kullanılmasını içeren yüzme egzersizlerinin faydaları iyi bilinmektedir.
Proje kapsamında insanlardaki obeziteyi taklit etmek için özel bir fare türü (C57BL/6) 4 hafta boyunca yüksek yağlı diyetle beslenmiş, daha sonra bu fareler gruplara ayrılmış; 8 hafta süresince yüksek yağlı diyete ek olarak bir kısmına zaman-kısıtlı beslenme, bir gruba 30 dk/gün, 5 gün/hafta yüzme egzersizi, bir diğerine de hem zaman-kısıtlı beslenme hem de yüzme egzersizi uygulanmıştır.
Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBITAK) tarafından 124S711 numaralı proje ile desteklenmiştir. Projeye verdiği destekten ötürü TÜBITAK’a teşekkürlerimizi sunarız.