Kolossai antik kentinde ilk sistematik çalışmalara 2021 yılında yüzey araştırması projesi ile başlanmıştır. Geçmiş yıllarda gezginler ve bilim insanları kentte inceleme ve araştırmalar gerçekleştirmiş ancak düzenli ve sistematik bir kazı ya da çalışma yapılmamıştır.

W. F. Hamilton, 1836 yılında kenti gezmiş, tiyatro, kaya mezar ve değirmenlerin varlığından söz etmiştir. Hamilton ayrıca tarihçi Niketas Khoniates’in burada doğduğundan bahsetmektedir. G. Weber, kentin nekropolisini incelemiş, mezarları ve yazıtlı örneklerin bazılarını yayınlamıştır. W. Ramsay kent ve yakın çevresinin topografyası, coğrafyası ve görünen kalıntılarını incelemiştir. W. Buckler ve W. Calder, Kolossai antik kenti buluntularını da kapsayan mezar steli ve mimari parçaları yayınlamışlardır. 20. yüzyılın ikinci yarısında J. Melaart, S. Lloyd ve A. Murray kent ve bölgede ağırlıkla Prehistorik döneme dair çalışmalarda bulunmuştur. 1997 yılında Denizli Müzesi tarafından nekropoliste bulunan üç ayrı tümülüste kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Kente dair diğer yayın, C. Şimşek tarafından 2002 yılında yapılmıştır. Yayında kentin genel tarihçesi, nekropolis, tümülüsler ve diğer bileşenleri hakkındaki veriler incelenmiştir. 2006 yılında B. Duman ve E. Konakçı tarafından kentte yedi ay devam eden yüzey araştırması çalışması gerçekleştirmiş ve iki makale yayınlanmıştır. Ayrıca 2011 yılında H. Cadwallader ve M. Trainor editörlüğünde “Colossae in Space and Time. Linking to an Ancient City” adlı bir kitap yayınlanmıştır. Eserde Kolossai, Lykos Vadisi arkeolojisi ve kentleri, epigrafik eserler ve diğer konular üzerine 11 makale yer almaktadır.  2021-2023 yılları arasında gerçekleştirdiğimiz Kolossai Arkeolojik Yüzey Araştırmaları’na ait güncel çalışmalar tarafımızca yayımlanmıştır. 2025 yılında Kolossai Antik kentinde ilk kez sistematik kazı çalışmaları Dr. Öğr. Üyesi Barış YENER tarafından başlatılmıştır.

 

Arundell Gravürü Yeniden Baskısı (L. Haghe), Khonai-Chonas-Honaz, 1836

 

  • 1745 – Richard Pococke, Colossae antik sahası ve yazıtları üzerine ilk incelemeleri başlatmıştır.

  • 1763–1764 – Colossae darphanesine ait sikkeler, koleksiyon çevrelerinde ilk kez dikkat çekmiştir.

  • 1813–1814 – Kaptan Kinneir, bölgeyi dolaşmış; haritaları geliştirmiş ve konum ölçümleri yapmıştır.

  • 1826 – Francis Arundell, Kolossai’ye ait bir yazıtın ilk kopyasını yayımlamış; çevrede kilise kalıntıları ve yazıtlar kaydetmiştir.

  • 1826 – John Hartley, Honaz/Chonai çevresindeki demografik yapı ile cami, kilise ve kutsal Taksiarkhos Mikail manastırına dair gözlemler aktarmıştır.

  • 1836 – William Hamilton, Colossae tiyatrosuna ait olabilecek duvar ve oturma sırası kalıntılarından söz etmiştir.

  • 1851 – Henry Christmas, iki kilise kalıntısını ve kendisine gösterilen “Archangel Michael” oyuğunu kaydetmiştir.

  • 1869 – Ernest Renan, Colossae mezarlıklarını küçümseyici biçimde değerlendirmiş; bu yaklaşım kentin uzun süre değersiz görülmesine katkı sağlamıştır.

  • 1897 – J. G. C. Anderson, Colossae’da yeni yazıtlar tespit etmiştir.

  • 1933 – Buckler ve Calder, yazıt araştırmaları amacıyla Colossae ve Honaz’ı ziyaret etmiştir.

  • 1976 – Otto Meinardus ve Klaus Siefernz, haç motifli sütun başlıklarını belgeleyerek Bizans dönemine ait veriler sunmuştur.

  • 2001 – Prof. Dr. Celal Şimşek nekropolis araştırmalarıyla sahaya yönelik yeni bir inceleme süreci başlatmıştır.

  • 2004–2006 – Erim Konakçı ve Bahadır Duman, yüzey seramikleri üzerinde önemli değerlendirmeler yapmıştır.

  • 2021 – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle, Dr. Öğr. Üyesi Barış YENER başkanlığında Pamukkale Üniversitesi tarafından “Kolossai Antik Kenti ve Territoriumu” arkeolojik yüzey araştırmaları başlatılmıştır.

  • 2025 – Kolossai’de aynı başkanlık altında kazı çalışmalarına başlanmış ve araştırmalar yeni bir aşamaya ulaşmıştır.


 

KAYNAKÇA

Buckler, W. H., & Calder, W. M. (Eds.). (1939). Monumenta Asiae Minoris Antiqua (Vol. 6, Monuments and documents from Phrygia and Caria). Manchester University Press.

Cadwallader, A. (2012). Honouring the repairer of the baths: A new inscription from Kolossai. Antichthon, 46, 150–183.

Duman, B., & Konakçı, E. (2006). Kolossai: Höyük, kalıntı ve buluntuları. Arkeoloji Dergisi, 8, 83–109.

Duman, B., & Konakçı, E. (2011). The silent witness of the mound of Colossae: Pottery remains. In A. Cadwallader & M. Trainor (Eds.), Colossae in space and time: Linking to an ancient city (pp. 247–281). Vandenhoeck & Ruprecht.

French, D. (1965). Early pottery site from Western Anatolia. Bulletin of the Institute of Archaeology, 5, 15–24.

Hamilton, W. F. (1836). Extract from notes made on journey in Asia Minor in 1836. The Journal of the Royal Geographical Society, 7, 34–61.

Hamilton, W. F. (1842). Researches in Asia Minor, Pontus and Armenia. John Murray.

Head, B. V. (1977). Historia numorum: A manual of Greek numismatics. Spink.

Ireland, S., & Ateşoğlulları, S. (1996). The ancient coins in Amasra Museum. In R. Ashton (Ed.), Studies in ancient coinage from Turkey (pp. 115–137).

Konakçı, E., & Duman, B. (2007). Arkeolojik ve yazılı kanıtlar ışığında Kolossai. In International symposium on the history and culture of Denizli and its surroundings (Vol. 2, pp. 57–67).

Lloyd, S., & Mellaart, J. (1962). Beycesultan (Vol. 1). British Institute of Archaeology at Ankara.

Mellaart, J. (1954). Preliminary report on a survey of pre-classical remains in southern Turkey. Anatolian Studies, 4, 175–240.

Mellaart, J., & Murray, A. (1995). Beycesultan (Vol. 3, Pt. 2). British Institute of Archaeology at Ankara.

Monte, G. F., & Tischler, J. (1978). Répertoire géographique des textes cunéiformes (Vol. 6). L. Reichert.

Ramsay, W. M. (1895). The cities and bishoprics of Phrygia (Vol. 1). Clarendon Press.

Sear, D. R. (1998). Roman coins and their values. Spink.

Şimşek, C. (2002). Kolossai. Arkeoloji ve Sanat, 107, 3–17.

Tekin, O. (1999). Bizans sikkeleri. Yapı Kredi Yayınları.

Weber, G. (1891). Der unterirdische Lauf des Lykos bei Kolossai. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung, 16, 194–199.

Yener, B. (2023). Kolossai Antik Kenti ve territoryumu 2021 yılı arkeolojik yüzey araştırmaları (1. sezon). 38. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1, 215–228.

Yener, B. (2024). Kolossai Antik Kenti ve territoryumu 2022 yılı arkeolojik yüzey araştırmaları (2. sezon). 39. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1, 299–312.

Yener, B. (2025). Kolossai Antik Kenti ve territoryumu 2023 yılı arkeolojik yüzey araştırmaları (3. sezon). 40. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1, 161–172.

Yıldız, H. (1999). Denizli Müzesi Müdürlüğü Lykos Vadisi çalışmaları. MKKS, 9, 247–262.


Menü