AYASULUK TEPESİ VE ST. JEAN ANITI KAZISI

İÇ KALE KORUMA-ONARIM ve DÜZENLEME ÇALIŞMALARI

İç Kale Batı Giriş Kapısı Kuzeyindeki Güzergah Çalışmaları

           2014 yılında ziyarete açılan Ayasuluk İç Kale yapıları geçtiğimiz yıllarda kazısı yapılıp onarılan orijinal Arnavut Kaldırımı şeklindeki yol güzergahı ile gezilip görülmektedir. Bu güzergahın tek eksik bölümü Batı Sarnıçları kuzeyindeki bölümdü. Bu kısımda yolun sağlam kalıp kalmadığı bilinmemekte idi. 01-08 Temmuz tarihleri arasında yapılan kazı ve onarımların amacı öncelikle yolun araştırılması ve bu alanın düzenlenip güzergahın tamamlanması olmuştur.

           Batı Kale Kapısı’ndan doğuya uzanan kaldırım 8.00 m sonra kuzeye-batı yönüne doğru devam etmekte ve daha kuzeyde kesintiye uğramaktadır. Yolun devamının açığa çıkarması amacıyla kazı ve temizlik çalışmalarına devam ederken Batı sarnıçlarının kuzeyinde çamur harç ve moloz taşlarla inşa edilmiş kuzeye doğru 9.00 kadar devam eden 0.70 m kalınlığında bir duvar bulunmuştur. Bu duvar kuzeyde son bulurken, güney kısmında sonu Batı sarnıçlara uzanan bir yağmur suyu kanalı bulunmuştur.  Bu durumda döşemesine ulaşamasak da (Zaman içinde bozulmuş olabilir) yolun batı sınırı ortaya çıkmış oldu. 

           Sonuç olarak kuzeyde devamına ulaşılamayan yolun kuzeydeki sonuna dört basamaklı merdiven güzergahın belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Yolun batısına orijinaline uygun olarak çamur harçlı duvar 0.60 m yüksekliğe kadar onarılmış üzeri yıkıntı şeklinde bırakılmıştır.  Yolun doğu kısmına ise kuru duvar örülerek güzergaha toprak akması önlenmeye çalışılmıştır. Gezi güzergahının batıdaki son bölümü düzgün bir yol haline getirilip yüksekte kalan kuzey bölüm 4 basamak merdivenle bağlanmıştır. Yolun batısındaki orijinal duvar çamur harçla örülmüş, doğu duvarı ise kuru taşlarla örülerek çalışmalar son bulmuştur.

İç Kale Batı Girişi kuzeyinde gezi yolu güzergahı çalışmaları sonrası

İç Kale Doğu Kapısı’nın Kuzey ve Güneydeki Koruma ve Onarımlar  

Korumaya yönelik onarım çalışmaları İç Kale Bizans Dönemi Sarnıcı’nın güneyinde 10-13/Y-Z plan karelerinde başlamıştır. 2002 yılında Efes Müzesi Müdürlüğü tarafından kazıları yapılan ve büyük olasılıkla Aydınoğulları Dönemi’ne ait olan odaların çamur harçlı duvarları kazı sırasında ve daha sonraki yıllarda kısmen tabiat tesirleri ile tahribata uğradığı saptanmıştır. Duvarlarında gözlenen yoğun tahribat ve bu tahribatın yeni kış koşullarına dayanamayacağı göz önüne alındığında, bu duvarlarda orijinal toprak harcına sadık kalınarak bir ya da iki sıra yükseltilmiş ve üst kısımları yıkıntılı bırakılmıştır.

Odalara; A,B,C,D,E,F,G,H isimleri verilmiş ve bu isimler üzerinden yapılan çalışmalar takip edilmiştir. A odasının kuzeyi, B ve C odasının güney duvarlarında 0.50, 0.30, 0.25 m. yüksekliğinde onarım çalışması yapılmış, üst kısmı yıkıntı şeklinde bırakılmıştır.

D Odasının kuzeyinde ve E odasının güneyinde bulunan L formlu ve düz hatlı iki ayrı duvar üzerinde ise tahribata bağlı 0.60, 0.30, 0.10 m. yüksekliklerinde değişen onarım çalışmaları yapılmıştır. E odasının kuzey batı köşesindeki köşe yapan bölüm yine orijinal toprak harcıyla duvar hatlarının ve hareketlerinin kaybolmaması amacı ile yükseltilerek koruma onarım çalışmaları yapılmıştır.

Sonuç olarak: Ayasuluk İç Kale’nin doğusundaki Bizans Dönemi sarnıcının kuzeyinde 2002 yılı kazılarında bulunan Aydınoğulları Dönemi’ne ait odaların genel planlarının kaybolmaması amaçlanmıştır. Bunun için duvarlarda orijinal çamur harcına sadık kalınarak 1 ya da 2 sıra yükseltilmiş ve üst kısımları yıkıntı biçimde bırakılmışlardır.

İç Kale Doğu Kapısı Kuzeyindeki odalarda bir duvarda Koruma ve Onarım Çalışmaları sırasında görünüm.

İç Kale Doğu Girişi İçinde Sarnıçların Kuzeyindeki Onarımlar

            Bu kısımdaki çalışmaların amacı doğu kapısının kuzey ve güneyinde yıkılan duvarların etrafını temizlemek ve bu duvarların daha fazla yıkılmadan sağlamlaştırıp korumaya alınmasıdır. Doğu Girişi içinde kuzey ve güneyde önce temizlenen ve çevresi açılan duvarların onarım çalışmaları daha çok güneyde devam etmiştir.

           İç Kale’nin Doğu girişi güneyindeki Türk Dönemi Sarnıçlarının kuzeyinde onarımı planlanan duvarların temizlik çalışmaları aşamasında yoğun miktarda kemik buluntulara rastlanmıştır. Ayrıca yine bu çalışmalar sırasında St. Jean Kilisesi Ambonu’na ait olabilecek 1.20X1.10 m ölçülerinde, merkezinde grifon kabartması olan kaliteli mermerden yapılmış ambon merdiven korkuluğu bulunmuştur. Büyük olasılıkla Aydınoğulları Dönemi’nde kiliseden alınarak kalenin doğu kapısı içinde merdiven basamağı olarak kullanıldığı için oldukça sağlam kalabilmiş durumdaki 6. Yüzyıla ait büyük levhanın kilise iç dekorasyonundaki yeri önemlidir.

13/Y Plan karesinde bulunan İç Kale Doğu Sarnıçlarından Kuzey Sarnıç’ın Kuzey Duvarı önünde yapılan temizlik çalışmaları sırasında Batı Girişinde olduğu gibi bu girişte de yağmur sularını drene eden bir drenaj kanalında olabileceği düşünülmüştür. Burada yapılan kazı çalışmaları sonucu girişin güney bölümüne doğru uzanan bir kanalın varlığı saptanmış ancak kanalda tahribatın yoğun olduğu gözlenmiştir. Bu tahribatı engellemek üzere önce kanalda Koruma-Onarım çalışmaları başlatılmıştır.

Öncelikle Doğu Girişi Güney kenarında bulunan ve toplam 3.00 m kadar izlenebilen 0.50 m. derinlik ve genişlikteki drenaj kanalının yan duvarları onarılmıştır. Bu arada kanal kapaklarının bir bölümünün tahrip olduğu belirlenmiş ve kazı sırasında bulunmuş olan kanalın kapak parçaları olması muhtemel parçalar yerlerine yerleştirilmiştir. Burada amacımız sonraki kazı ve restorasyon çalışmaları için kanalın bu bölümünün işlevsel bir biçimde bırakılması olmuştur.

Kanal çalışmaları sonlandırıldıktan sonra bir çift halindeki Doğu sarnıçlarından Kuzey Sarnıcın kuzey cephe duvarının dört alanda yüzey malzemesinin yok olduğu tespit edilmiştir. Bu kısımlar 1. payandanın doğusundaki 0.40 x 1.30 m’ lik bölüm, 1-2. payandalar arasındaki 0.60 m çapındaki bölüm ve bunun üst kotundaki 1.00 x 0.80 m’ lik bölümlerdir. Bu kısımlarda yüzey malzemesinin yok olması durumu yok olmayı devam ettireceğinden duvar örgüsü kısmen çürütülerek özgün malzeme form ve detaylarla onarılmıştır.

Daha sonra sarnıcın kuzey duvarını destekleyen 0.87X0.77-0.70 m ölçülerindeki üç adet payandanın onarımına geçilmiştir. Doğu sarnıçlarının kuzeyindeki koridora bakan payandalar içteki su basıncını karşılamak üzere planlanmış ve sarnıçlarla birlikte yapılmıştır.

Payandalar üzerinde yer yer yüzey malzemesinin yok olduğu tespit edilmiştir.Yok olan yüzey malzemeleri önerilen harç ile özgün malzeme form ve detayla göz önüne alınarak koruma amacıyla onarılmışlardır. Eğimli bir araziye oturan payandalar 2.50 m. ve 3.00 m. yüksekliğe getirilerek üst kısımları gerçek yükseklikleri tam olarak bilinmediği için yıkıntılı bir şekilde bırakılmışlardır. Bu alandaki çalışmalarımızın sonucunda onarılan bölümler kiremit şerit ile orijinal bölümlerden ayrılmışlardır. 

Doğu Sarnıçlarının Kuzey Cephe Duvarını destekleyen payandaların ve duvar boşluklarının koruma onarım çalışmalarımız sonrası genel görünümü.

Duyurular Tümünü Gör