ORTODONTİ ANABİLİM DALI

Ortodonti; Latince'de "düzgün diş" anlamına gelmektedir. Genel olarak; çocuklar ve yetişkin bireylerin diş ve çene yapılarında meydana gelen bozuklukların teşhisi, tedavisi ve önlenmesi için uğraşan bir diş hekimliği dalıdır. Bu işlemler,ortodonti alanında özel eğitim almış ve "ortodontist" olarak tanımlanan kişiler tarafından gerçekleştirilmektedir.

Ortodontist; dişlerin ve çenelerin kötü pozisyonlarını, ortodontik tedavi için hazırlanmış çeşitli aygıtlar ve teller yardımıyla düzeltir. Hastaya güzel bir yüz estetiği ve etkileyici bir gülüş kazandırmak, sağlıklı bir çiğneme ve konuşma için gerekli olan diş ve çene ilişkisini elde etmek, ortodontistin temel hedefleri arasındadır.

Ortodontik Tedavi Neden Gereklidir?

Düzgün sıralanmış bir diş dizisine ve doğru konumlanmış çenelere sahip olmanın çeşitli avantajları vardır. Çapraşık dişlerin temizlenmeleri zordur. Bu yüzden çapraşık dişlerde çürükler ve diş kaybına sebep olabilecek kadar diş eti problemleri ortaya çıkabilir. Ayrıca dişlerin düzgün sıralanmış olmaları kişinin kendine olan güvenini artıran, sindirimin düzenli olmasını sağlayan genel sağlığa da pozitif katkıda bulunan bir etkendir. Dişler düzgün sıralanamadıklarında üzerlerine gelen kuvvetleri çenelere doğru biçimde aktaramazlar ve bu da çenelerde kronik ağrılara sebep olabilir.

Ortodontik Tedavi İçin En Uygun Zaman Nedir?

Ortodontik tedaviye başlamak için en uygun zaman maloklüzyonun tipine bağlı olarak değişmektedir. Uzmanlar 7 yaşındaki bir çocuğun ortodontik bir muayeneden geçmesini tavsiye ederler. Bunun nedeni bazı ortodontik problemlerin erken teşhis edilip bu dönemde tedavi edilmesinin daha kolay olmasıdır. Çocukların dişlerinin düzgün sıralanmış olduğu durumlarda bile yalnızca bir uzmanın tespit edebileceği probleme sahip olabilir. Yedi yaşında çocukların birinci büyük azı dişleri ve keser dişleri genelde sürmüş olurlar ve çapraz kapanış, çapraşıklık gibi problemler bu yaşta değerlendirilebilir. Erken bir tedavi ile doktor çenelerin büyümesini veya dişlerin sürmesini yönlendirebilir. Aynı zamanda erken tedaviyle birlikte yer darlığı kaynaklı daimi dişlerin süremeyip gömülü kalmasının da çeşitli önlemler ile önüne geçebilmek mümkündür. Tedavilerin bu safhasına genel olarak erken durdurucu tedaviler adı verilir. Daha kapsamlı tedaviler bütün daimi dişlerin dentisyonda yerini almasından sonra başlar.

Ortodontik Tedavi Süresi

Genel olarak ortodontik apareylerle yapılan aktif tedavi 1-3 yıl sürer. Ancak bu süre, hastanın büyüme ve gelişim dönemine, kapanış bozukluğunun derecesine, hastanın ağız bakımına, tedaviye ve doktorun önerilerine ve randevu tarihlerine uyumuna bağlıdır. Ağır olmayan bozukluklar daha kısa sürede tedavi edilebilir ve bazı bireyler ortodontik tedaviye daha kısa sürede cevap verir.

Hastaların Doktorun Talimatlarına Uymaları Neden Önemlidir?

Ortodontik tedavi için hastanın istekli olması çok önemlidir. Doktorla yetersiz işbirliği gösterilmesi sonucunda tedavi süresinde uzama, istenmeyen tedavi sonuçları ve dişlerde kalıcı hasarlar meydana gelebilmektedir. Randevu saatlerine dikkat edilmesi, ağız hijyenine özen gösterilmesi ve tedavi için gereken aygıtların (boyunluk, yüz maskesi, hareketli aygıtlar ve elastikler vb.) doktorun talimatları doğrultusunda kullanılması ortodontik tedaviden iyi bir sonucun alınması için gereklidir.

Ortodontik Tedaviler Erişkinlerde Uygulanabilir mi?

Çocukluk döneminde tedavi edilmemiş olsalar bile erişkinlerdeki maloklüzyonların tedavileri mümkündür. Diş etleri sağlıklı olduğu müddetçe sadece diş hareketlerini içeren ortodontik tedaviler her yaşta yapılabilir. Ancak, iskeletsel kökeni bulunan anomalilerin erişkin yaşlarda yapılabilmesi ancak cerrahi ile mümkündür. Bazı erişkinler çenelerden kaynaklı problemlerde basit kamuflaj tedavileri ile yarar sağlayabilirler. Ortodontistler çenelerde iskeletsel uyuşmazlık olsa bile ortodontik apareyler ile dişlerin düzgün sıralanmasını sağlayacak hareket elde edebilirler. Buna rağmen cerrahi daha ciddi iskeletsel problemlerin tedavisinde erişkinler için en iyi yoldur.

Ortognatik Cerrahi Nedir?

Bazı iskeletselmaloklüzyonların tedavisinde sadece ortodontik tedavi yeterli olmamaktadır. Böyle durumlarda gerekli düzeltimin elde edilebilmesi için ortognatik cerrahi ortodontik tedavinin bir parçası olarak uygulanmaktadır. Cerrahiyle birlikte kısa sürede estetik olarak başarılı sonuçlara ulaşmak mümkündür ve günümüzde ortognatik cerrahi gitgide yaygınlaşmaktadır.

Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu kurallar nelerdir?

Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu olan kurallar vardır. Anne ve babaların da tedavi süresince çocuklarını dikkatle izlemeleri gerekir. Bu kurallar şunlardır:

1. Ortodontik tedaviye başlamadan önce çürük dişlerin tedavi edilmesi ve diş etinin tam sağlıklı duruma getirilmesi gerekir.

2. Tedaviye başlanınca ortodonti uzmanı, koyduğu tanıya göre çocuğa bir aparey uygular. Bu apareye ve dişlere çok iyi bakılması; dişlerin düzenli fırçalanması şarttır. Hele sabit aygıtlarda dişlerin üzerine yapıştırılan braketlerin etrafında diş plağı çok çabuk yerleşir. Buna imkan verilmemesi gerekir.

3. Hekim tedaviye başladıktan sonra hastasını ortalama ayda bir görür. Dolayısıyla ortodontik tedavide büyük görev, çocuklara düşer. Bu nedenle dişleri düzeltilecek çocuklarda tedavi isteği olması gerekir. Ailenin zorlaması çoğu zaman olumsuz etki uyandırmaktadır.

4. Hekimin kontroller sırasındaki tavsiyelerine dikkatle uyulmalıdır.

5. Randevular aksatılmamalıdır.

6. Apareylerde kırılma, kopma veya ağıza yapışan düzeneklerde çıkma varsa tedavi kesintiye uğrar. Böyle durumlarda hemen hekime başvurulmalıdır.

7. Pekiştirme tedavisinde bıkkınlık gösterilmemeli; uygulanan aygıt ağıza düzenli takılmalıdır.

AKADEMİK KADRO

 

 

  Doç.Dr Fırat ÖZTÜRK

 

 Ortodonti Anabilim Dalı