AYASULUK TEPESİ VE ST. JEAN ANITI KAZISI

İç Kale Onarımları

          Ayasuluk İç Kale Batı Sur duvarları ilk kez Bizans Çağı’nda 6. yüzyıl’da inşa edilmiş ve Aydınoğulları ve Osmanlı dönemlerinde bazı ek ve onarımlarla kullanılmaya devam etmiştir. Yaklaşık 170 m. uzunluktaki batı sur duvarları güneyde Batı Kapısı’nı koruyan kare planlı kule ile başlayıp kuzeyde yuvarlak planlı bir kule ile son bulmaktadır.

Kayalık zemin üzerine oturan İç Kale’nin en sarp bölümü batı tarafıdır. Bu nedenle batı sur duvarları daha yüksek ulaşılması güç kayalık zeminlere oturtulmuştur. Orta kısmı ile kuzey ve güney uç kuleleri arasında yaklaşık 20 m.lik kot farkı vardır. Batı Sur duvarları ve kulelerde ana yapı malzemesi olarak moloz taşların yanı sıra bol miktarda devşirme malzeme kullanılmıştır. Kullanılan kireç ve kum iri tanecikli ve beyaz renklidir.

Sur duvarları üzerinde köşe kuleleri dahil toplam altı adet kule vardır. Bunlardan kuzeydeki yuvarlak planlı diğerleri ölçüleri farklı olsa da kare planlıdır. Bu kulelerden en ilginç olanı merkezde yer alan ve kale hamamı batısında yer alan içe dönük kuledir. Bu kulenin yapımı için sur dışında yeterli alan olmayınca bu kulenin içte yer aldığını ve güneye doğru devamında daha alttan yeni bir başlangıcın olduğu anlaşılmaktadır.

Batı Sur duvarlarının en fazla yıkılmış olan bölümü adı geçen kule ile güneyindeki BK3 olarak tanımladığımız kare planlı ve yarısı yıkılmış olan kuledir. Bunun güneyindeki sur beden duvarları ve BK2 olarak tanımlanan kule oldukça sağlam durumdadır. En güneyde BK1 ile BK2 arasında 1963 ve 2008 yıllarında koruma ve acil onarım çalışmaları gerçekleştirilmiş ancak iç kale batı girişi üzerindeki kemer proje ile yapılmak üzere bırakılmıştır.

          Batı sur duvarlarındaki 2009 yılı kazı çalışmalarında Batı sur duvarının mevcut durumunu tespit edilmiş ve restorasyon projesi öncesi duvarları tümüyle açığa çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda batı sur duvarı üzerinde kuzey-güney yönlü kazılar yapılmıştır.

         “Ayasuluk İç Kale Kazı ve Onarım Çalışmaları”  başlığı altında yaptığımız ve 2009 yılı Şubat ayında kabul gören TÜBİTAK Projesi’ne Batı Sur duvarlarının röleve ve restorasyon projesini yaptırmak üzere başlangıç yapılmıştır. Merkezi İzmir’de olan ASMİRA Mimarlık ve Restorasyon Bürosu ile proje yapımı için antlaşma yapılmıştır. Büro elemanları 2009 yılında yeterli ölçümleri yapmış ve röleve, restitüsyon ve restorasyon projesini İzmir 2 Nolu Bölge Koruma Kuruluna sunmuştur.

          İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 13.05.2010 tarihli ve 5762 sayılı kararı doğrultusunda Ayasuluk İç Kale Batı Sur Duvarlarının Restorasyon çalışmaları, 20.07.2010 tarihinde ahşap iskele kurma işlemi ile başlamıştır. Batı Kule 1 (BK1)’den sonra başlayan ahşap iskele BK3’ün bitimine kadar devam etmektedir. Yapılan restorasyon çalışmalarında kesinlikle çimento kullanılmamış olup, horasan harcı kullanılmıştır. Bu harca ilaveten, harcın kısa sürede kurumasını sağlayan hidrolik kireç kullanılmıştır. Batı surun mevcut duvarlarında önceki yıllarda çimento malzeme kullanılarak yapılan harç ve derz dolguları ile duvar örgüsünü kapatan derz uygulamaları temizlenerek bu duvarların da horasan harcı ile yeniden derzlemesi yapılmıştır.

          Duvar yüzeylerinde görülen taş kaplama boşlukları özgününe uygun olarak tamamlanmış ve araları horasan harcı ile derzlenmiştir. Örülen duvarların dış yüzlerinde daha çok büyük boyutlu yüzlü taşlar ve üzerinde herhangi bir işleme veya bezeme bulunmayan mermer bloklar kullanılırken duvarın içindeki dolguda çeşitli boyutlarda şekilsiz taşlar tercih edilmiştir. Kullanılan bu malzemeler herhangi bir ocaktan getirilmeyip, Ayasuluk Tepesi’nde yapılan kazılarda, özellikle de İç Kale kazılarında bulunan malzemelerdir. Taş ve mermerin yanı sıra yer yer kazılardan çıkan tuğlalar ve bu tuğlaların orijinal boyutlarında özel olarak yaptırılan  tuğlalar kullanılmıştır.

          Geçmiş yıllarda yapılan restorasyon çalışmalarını orijinalinden ayırt edebilmek için kırmızı renkli derz kullanılırken, 2008 yılından itibaren tarafımızdan yapılan acil onarım ve restorasyon çalışmalarında normal derzin içine kiremit parçaları dizilerek yeni restore edilen kısımlar orijinalinden ayrılmıştır.

          İç Kale Batı Sur Duvarı güney yarısında gerçekleştirilen Restorasyon çalışmaları kazı çalışmalarının 20 Ekim’de tamamlanmasından sonra Genel Müdürlüğümüzün izniyle 2 ay daha devam etmiş ve 15 Aralık 2010 tarihinde sona ermiştir.

Duyurular Tümünü Gör